Focus stacking - Idealnie ostre zdjęcia produktowe (i nie tylko)

Focus stacking co w tłumaczeniu na polski oznacza “składanie ostrości” jest techniką wykorzystywaną w niektórych dziedzinach fotografii w celu zwiększenia głębi ostrości. Polega na wykonaniu serii zdjęć z przesunięciem płaszczyzny ostrości pomiędzy klatkami, które są następnie poddawane obróbce graficznej w taki sposób, że z każdego zdjęcia w serii pozostawiamy jedynie obszar, który mieści się w głębi ostrości. Po obróbce otrzymywany jest obraz o głębi ostrości będącej sumą zakresów ostrości wszystkich zdjęć składowych.

Gdzie jest wykorzystywany?

Technika focus stackingu jest wykorzystywana wszędzie tam gdzie fotograf chce uzyskać większą głębię ostrości niż umożliwia mu to zastosowanie większej wartości przysłony. Najczęściej focus stacking jest wykorzystywany w fotografii makro, fotografii krajobrazowej oraz fotografii produktowej.

Mimo, że jest to ta sama technika, to w każdej z dziedzin mówimy o zupełniej innej skali głębi ostrości. W przypadku zdjęć macro owadów operujemy na głębiach ostrości porównywalnych z grubością kartki papieru, przy zdjęciach produktowych będą to odległości mieszane w milimetrach dla biżuterii oraz centymetrach dla większości przedmiotów codziennego użytku.

Jak wykonać focus stacking?

Aby zacząć fotografować z wykorzystaniem metody focus stackingu na początek nam będzie statyw, aparat oraz potrzebny oprogramowanie umożliwiające złożenie naszego finalnego zdjęcia.

Na początku należy umieścić aparat na statywie, ustawić docelowy kadr i zastanowić się gdzie znajduje się najbliższy punkt, który powinien być ostry na finalnym zdjęciu. Następnie musimy przesuwać płaszczyznę ostrości o tak mały krok aby nie pozostawiać obszarów nieostrości pomiędzy kolejnymi krokami.

Przy wykonywaniu zdjęć należy zwrócić uwagę aby ekspozycja oraz przysłona w aparacie były stałe - w tym celu najlepiej skorzystać z trybu manualnego. Po wykonaniu serii zdjęć korzystamy z wybranego programu do wyrównania wykonanych zdjęć oraz złączenia ich w jeden ostry obraz.

Metody wykonywania zdjęć z przesunięciem ostrości

Manualnie

Jest to niewątpliwie najprostsza metoda na wykonanie potrzebnych zdjęć, można z niej skorzystać fotografując każdym aparatem i nie wymaga zagłębiania się w menu aparatu. Z uwagi na niską precyzję sprawdzi się w fotografii krajobrazowej oraz przy mniej wymagających zdjęciach produktowych.

Szyna macro

Makrofotografia wymaga największej precyzji i mikroskopijnych przesunięć. Z uwagi na niezwykle płytką głębię ostrości wynikającą z małej odległości od obiektu, do wykonania zdjęcia o dużej głębi ostrości rzędu kilku-kilkunastu milimetrów potrzeba od kilkudziesięciu do kilkuset zdjęć.

W tej metodzie nie zmieniamy ostrości poprzez nastawy obiektywu, ale zamiast tego poruszamy całym aparatem w osi przód-tył w celu przesunięcia płaszczyzny ostrości.

Funkcja wbudowana w aparacie - bracketing ostrości

Niektóre współczesne aparaty takie jak na przykład Nikon Z7II, Sony a7RV czy Olympus OM-D E-M1 Mark II posiadają funkcję bracketingu ostrości.

Sterowanie zewnętrzne (tethering)

W przypadku focus stackingu zdjęć wykonywanych w studiu, w mojej ocenie najlepiej skorzystać z dobrodziejstw tetheringu i przesyłać zdjęcia bezpośrednio na swój komputer.

Najpopularniejsze programy do sterowania:

• DigiCam Control - darmowe oprogramowanie dostępne na system Windows
• Helicon Remote - program stworzony do wykonywania zdjęć pod focus stacking

Jaki program do focus stacking?

Samo wykonanie zdjęć niestety nie wystarczy żeby okrzyknąć sukces. Finalnym i najistotniejszym elementem jest połączenie zdjęć w jedną całość.

Adobe Lightroom + Adobe Photoshop

Jest to chyba najbardziej popularna metoda łączenia zdjęć. Procedura polega na importowaniu serii zdjęć RAW do Lightrooma, a następnie otwarciu ich jako warstw w Photoshopie i użyciu funkcji Auto-wyrównanie warstw oraz Auto-mieszanie warstw.

Helicon Focus

Helicon Focus to zupełnie inny poziom składania zdjęć o dużej głębi ostrości. Umożliwia błyskawiczne sklejenie serii zdjęć bez żadnych błędów i pracę na plikach RAW prosto z aparatu.

Podsumowanie

Focus stacking to technika, której nie da się zastąpić innymi rozwiązaniami. Zastosowanie jej zwiększa głębię ostrości poprzez połączenie serii zdjęć. Ta technika jest szczególnie pomocna w przypadku zdjęć makro.

FAQ

Dlaczego nie powinniśmy przymykać przysłony do wartości granicznych?

Żeby dobrać wartość przysłony dla uzyskania najlepszego efektu należy sprawdzić wykres zależności rozdzielczości obiektywu od przysłony. Zwykle jest to wartość równoznaczna z przymknięciem obiektywu o dwie działki przysłony. Dalsze przymykanie obiektywu powoduje zwiększenie wpływu dyfrakcji światła na krawędzi listków przysłony.